🦋🤖 YERSİZ ŞEYLER

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

1938’de Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyahı genç kuşağa yeniden sunarken ne yaptığını açıkça anlattı. Ağır cümleleri “bugünün zevkine uydurmak istedim” diyordu; yeni okurun kabul edebileceği dili arıyor, aynı zamanda romanın üslubunu ve yapısını korumaya çalışıyordu. Yaklaşık seksen yıl sonra bu 1938 sürümü yeniden yayıma hazırlanırken bu kez önsözün kendi kelimeleri açıklama istedi: lisan, menus, lugat, itikadımca, münevver, muvafık, salahiyet gibi sözcüklerin yanına dipnotlar geldi. 1938’in “bugünü”, yeni bir okur kuşağı için tarihsel metne dönüşmüştü. (🔗)

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

Cumhuriyet dönemi Türk imlâsında bileşik kelime tartışmasının merkezinde kelime sınırı vardır. 1928’in mürekkep kelime anlayışı kelimeleşme, fonetik birlik, anlam açıklığı ve bitişik yazımı aynı yapının belirtileri olarak bir araya getirdi. 1941 bu yapıyı bileşik kelime, 1977 bileşik sözcük, 1996 ise birleşik kelime terimiyle adlandırdı. Bu terminolojik seyir sırasında kavramın içeriği de değişti: kelimeleşmeyle grafik bitişiklik arasındaki bağ gevşedi ve sonunda “birleşik kelime” hem bitişik hem ayrı yazılabilen geniş bir kuruluş kategorisine dönüştü.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

2023’te Fransa’da kurulan Écoute Psy Ukraine, savaş nedeniyle yerinden edilmiş Ukraynalılara dijital psikolojik destek vermek üzere geliştirildi. Çocuklarla ilgili bölümde bakımveren Telegram üzerinden çalışan konuşmalı yapay zekâya çocuğun korkusunu, yasını veya uyum güçlüğünü yazabiliyor; sistem de uzmanlarca hazırlanmış hikâyelere, egzersizlere ve yardım kanallarına yönlendiriyordu. Üretim botunun kullanıcı adı @vesna_prod_bot idi. Aynı kaynak repertuvarında, savaş yüzünden annesiyle evinden ayrılan küçük bir fareyi anlatan Conversations des héros bulunuyordu. Polonya’da 2022’de hazırlanan bu resimli hikâyede mülteci fare yabancı bir eve sığınıyor, uzakta kalan babasını zihninde taşıyor, yeni dil ve çevreyle karşılaşıyor, babasından öğrendiği nefes tekniğini ev sahibi çocuğa aktarıyordu. Böylece savaş çocuğu, fare imgesi ve yön gösteren görünmez ses aynı dijital bakım ortamında buluşuyordu. (🔗) (🔗)

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

İletişim Araçları, Öztürkçecilik ve İki Yüzyıllık Kelime Kavgası

Bugünkü Türkçe aynı kavram alanında farklı yüzyılların kelimelerini yan yana taşıyor. Medeniyet/uygarlık, hürriyet/özgürlük, millet/ulus, kelime/sözcük, bütün/tüm, imkân/olanak, mesele/sorun, hayat/yaşam, eser/yapıt çiftlerinin her biri başka bir tarihsel adlandırma döneminden geliyor. Mektep/okul, muallim/öğretmen, talebe/öğrenci, tayyare/uçak, müselles/üçgen gibi çiftlerde yeni biçim geniş kullanım üstünlüğü kazandı. Computer/elektronik beyin/bilgisayar, software/yazılım, selfie/özçekim, post/gönderi gibi daha yeni diziler aynı hareketliliğin elektronik ve dijital çağlarda sürdüğünü gösteriyor.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Bir yabancıya uzun uzun bakmak ayıptır. Yüzünü yakından incelemek, bedenini süzmek, dönüp yeniden bakmak ve onu parmakla başkasına göstermek de toplumsal ağırlık taşır. Karşıdaki insan bakışı fark eder, bakana döner, rahatsızlığını belli eder ve böylece bakış kendi sınırına çarpar. Ekran bu karşılıklılığı gevşetti: close-up yüzü devleştirdi, televizyon seçilmiş yüzü eve taşıdı, sosyal medya zoom, replay, screenshot, tag ve repost gibi hareketleri gündelik arayüz davranışına dönüştürdü. Deneylerde de etkileşim ihtimali bulunan bir yüz karşısında insanların daha kısa baktığı, tek yönlü ya da kayıtlı görüntüde yüz üzerinde daha uzun kaldığı görülüyor.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Nazi okültizmi oyunlarda tarihsel faşizmin fantastik tercümesi olarak çalışır. Nazi Almanyası ırkı, soyu, insan bedenini, eski Germen geçmişini, arkeolojiyi ve araştırmayı devlet iktidarının araçlarına bağladı. Oyunlar aynı hareketi fantastik sonuçlara ulaştırır: kazıdan çalışan bir artefakt çıkar, kadim metin gerçek bir ritüele açılır, insan deneyi mutant asker üretir, spekülatif kozmoloji ölçülebilir enerjiye dönüşür. Tarihsel bürokrasi kurguya iskelet, savaş sonrası Nazi-okült mitolojisi içerik, oyun mekaniği ise fiziksel sonuç verir.